terug

Van Spui naar Leidseplein

Van Schreierstoren naar Stedelijk Museum

over dit project

Amsterdam en de Sixties

Bibliografie en bronnen

Van Spui naar Leidseplein, wandelen door Amsterdam langs plekken uit de Sixties:

Deze route begint bij het Spui en eindigt op het Leidseplein en bestaat uit twee trajecten.

Download hier de twee trajecten (pdf)

Rond het
Spui

Op naar het
Leidseplein

Het Spui en het Leidseplein als epicentra van de SIXTIES

Het Spui

Begin zestiger jaren maakte het Spui een gedifferentieerde maar overzichtelijke indruk: diverse cafés, winkels, de Lutherse kerk, universiteitsgebouwen, het begijnhof, de wekelijkse boekenmarkt en "om de hoek" zaten de redacties/drukkerijen van veel dag- en weekbladen.

Overdag een drukte van belang maar na "sluitingstijd" waren de meeste gebouwen gesloten. Behalve de cafés en de kranten.

Vanaf de Dam was het Spui de verbinding via de Leidsestraat naar het Leidseplein.
 
Op het Spui bij het Lieverdje (beeld van Carel Kneulman, gesponsord door de sigarettenindustrie (!), onthuld september 1960) ontstonden omstreeks 1965 op zaterdagavonden de happenings door Robert Jasper Grootveld, de rookmagiër. Vrij snel daarna namen de provo’s (met o.a. Rob Stolk en Roel van Duijn) deel aan de happenings. Dat leverde iedere zaterdagavond veel nieuwsgierigen op evenals ordehandhavers/de politie en natuurlijk het journaille (de schrijvende pers en fotografen) met als resultaat rellen en media aandacht.

Het Leidseplein

Het gebied rond het Leidseplein was altijd al een uitgaansgelegenheid waar vóór WOII al nachtelijke activiteiten waren en opstootjes bij de nachtclubs en nachtcafés (een fenomeen dat op en rond het Spui niet bestond). Vlakbij waren Leidsepleinbioscoop, de travestietent Madame Arthur en de cafés Eijlders en Reinders.

Jongeren, m.n. middelbare scholieren voelden zich thuis in die omgeving. 'Pleiners' werden ze genoemd, behoorlijk intellectuele jongeren met een hang naar het existentialisme. Ze rookten marihuana en lazen moderne literatuur luisterden naar moderne jazz, zoals ook studenten, schrijvers, kunstenaars en filmers deden.

De hier beschreven wandeling bestaat uit twee delen en gaat langs een groot aantal gedenkwaardige plekken uit de roerige SIXTIES AMSTERDAM

(foto: Ab Pruis 1964. Robert Jasper Grootveld bij het Lieverdje op het Spui.)