17 juni 1953

terug


Zwerven op 17 juni

Dit is het verhaal van 17 juni, over twee  plekken, ontstaan vanuit een volstrekt verschillend oost-west wereldbeeld, nu bijeen in een soort “samengevoegd herdenken”.


De opstand in Oost Berlijn in 1953 werd bloedig neergeslagen.
Unter den Linden lag vol met lijken. Steun kregen de opstandelingen weinig.
De geallieerden in West-Berlijn en de regering in Bonn waren er alleen maar op uit, escalatie te voorkomen. Bonn maakte zich zelfs grote zorgen over een solidariteitsbijeenkomst die ’s avonds in het Westberlijnse Kreuzberg zou worden gehouden…De status quo mocht niet in gevaar komen.

De koude oorlog had een nieuw dieptepunt bereikt.
Wel verklaarden de West Berlijners, als een provocatieve daad, het verlengde van deze boulevard in het westen tot “Strasse des 17. Juni” , en riepen deze dag uit tot “Dag van de Duitse eenheid”.



In het Oostblok werd de dag van het succesvol neerslaan van de revolte herdacht met een groots kunstwerk op het toenmalige machtcentrum van de SED (voorheen van het Luftfahrtministerium van Goring). Op 17 juni verklaarde Berthold Brecht zich per brief aan Ulbricht solidair met (harde) aanpak van het regiem, waar hij later spijt van zou krijgen. Hij schreef een gedicht over deze gebeurtenis: “de oplossing”.

Na het sluiten van de muur wisten de meeste West Berlijners alleen nog dat zij vrij hadden op 17 juni, maar waarom….?

In 1984 refereerde de west Berlijnse synth/rockgroep Alphaville in hun song “Summer in Berlin” aan de 17 juni. Een uitgave, compilatie van hun werk, inclusief dit nummer, voor Oostberlijn werd in 1988 echter tegengehouden uit politieke overwegingen. Toen viel de muur.

Geleidelijk aan werd de Strasse des 17. juni een soort evenementenstraat van Berlijn.
In deze periode groeide de Love Parade uit tot het grootste dance evenement ter wereld. Ook de Berlijn marathon start elk jaar bij de Siegessaule, op de voormalige pronkboulevard van de Pruisen, de nazi's en van de “Duitse eenheid“. Overigens is deze dag weer verschoven naar 3 oktober, de dag dat de eenheid echt een feit werd.



Vele jaren hebben de slachtoffers van de 17e juni zich opgewonden over het magere gedenkteken waarmee Berlijn de dappere opstand herdenkt.
Maar er zal een nieuw, passend monument komen, zo is beloofd door het Gemeentebestuur. De plaats moet nog worden gezocht.....

2016:
Op de stoep bij het huidige ministerie van Financieën (nabij de DDR wandschildering) ligt inmiddels een fotomonument dat recht probeert te doen aan de gebeurtenissen van 17 juni 1953.